‘वित्तीय स्थायित्वलाई ख्याल गरेर अगाडि बढ्नु पर्छ’

पोखरामा प्रधान कार्यालय रहेको गण्डकी विकास बैंक राष्ट्रियस्तरको सक्षम र सबल बैंकका रूपमा स्थापित छ । सातवटै प्रदेश तथा हिमाल, पहाड र तराईमा उपस्थिति जनाइसकेको बैंकले पूर्वदेखि पश्चिमसम्म ७७ वटा शाखा सञ्चालनमा ल्याइसकेको छ । यसैक्रममा बैंकको बर्तमान वित्तीय अवस्था, लगानीको सम्भावना र चुनौतिलगायत विविध विषयमा बैकिङ क्षेत्रको २५ वर्षको अनुभव प्राप्त गरिसक्नुभएका बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत तथा डेभलपमेन्ट बैकर्स एशोसिएसनका सचिव रेशमबहादुर थापासँग आर्थिक आवाजले गरेको कुराकानी सार :

बैंकको वित्तीय अवस्था कस्तो छ ?
अहिले बैंकको अवस्था अत्यन्तै राम्रो छ । जुन कुरा बैंकले नियमित रुपमा प्रकाशित गर्ने वित्तीय सुचाङकहरुबाट पनि थाहा हुन्छ । हाल बैंकको चुक्ता पुँजी २ अर्ब ७५ करोड रुपैयाँ छ । निक्षेपतर्फ करिब रु २५ अर्ब, कर्जातर्फ रु २२ अर्ब ५० करोड पुगेको छ । गत आर्थिक वर्षमा रु ७९ करोड संचालन मुनाफा आर्जन भएको थियो । भने आ.व. २०७५÷०७६ को पहिलो त्रैमासमा रु १५ करोड रुपैयाँ भन्दा माथि संचालन मुनाफा भएको छ र हाम्रो निष्कृय कर्जा पनि अत्यन्तै कम छ । विकास बैंकहरुको कुरा गर्दा गत वर्ष हामी वेष्ट म्यानेज्ड डेपलभमेन्ट बैंक २०१७ बाट सम्मानित भएका थियौं भने २०१८ मा फस्ट रनर अप भयौं । बैकका शेयरधनीहरु चौतिस हजार पुगेका छन् भने कुल ६०० जना कर्मचारी, तीन लाख निक्षेपकर्ता तथा २२ हजार ऋणि पुगेका छन ।

बैंकले शाखा विस्तारमा जोड दिनुका कारण के हो ?
नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई पुँजी वृद्धी गरे पश्चात हकप्रद मार्फत पुँजी पु¥याए जसको परिणाम स्वरुप उचित प्रतिफलको लागि उच्चदरमा व्यावसायको बिस्तार गर्नुपर्ने भयो । सोही अनुरुप शाखा पनि बिस्तार भयो भने अर्काे तर्फ सबै स्थानीय तहमा बैंकको शाखा विस्तार गर्ने नियमन निकायको नीति बमोजिम पनि शाखा बिस्तारमा उल्लेख्य वृद्धि भयो । गण्डकी विकास बैंकले राष्ट्रियस्तरको बैंकको रुपमा ७ वटै प्रदेशमा नै शाखा सञ्जाल बिस्तार गरेका छ । देशभरिमा ७७ शाखा कार्यालयबाट पूर्ण बैकिङ सहितको वित्तीय कारोबार सञ्चालन भइरहेका छन् । हिमाल, पहाड, तराई सबै ठाउँमा गण्डकी विकास बैंक पुगेको छ । नाफामुखी मात्र नभई सेवामुखी भएर हामी लागेका छौं । सबै स्थानमा हाम्रो उपस्थिति हुनुपर्छ भन्ने तरिकाले लागेका हौं ।

बैंकिङ क्षेत्रमा देखिएको प्रतिस्पर्धालाई कसरी लिनुहुन्छ ?
बैकिङ क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा धेरै छ । स्वस्थ प्रतिस्पर्धाले सबैलाई राम्रो हुन्छ । तर, यहाँ त वित्तीय स्थायित्वलाई असर पुग्ने गरी अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा भएको छ । यो पक्कै पनि राम्रो होइन । मुनाफा कमाउने नाममा प्रुडेन्ट बैंकिङ भएकै छैन । अहिले विकास बैंकहरु संयमित भएर अगाडि बढेका छन् । अहिलेको अवस्थामा निजी क्षेत्रका वाणिज्य बैंकहरु अझ बढी संयमित हुनु जरुरी छ ।

समय–समयमा बैंकहरुबीच ब्याजदर बढाउन होडबाडी चल्ने गर्छ । के भन्नुहुन्छ ?
अहिले वित्तीय बजारमा लगानी गर्ने रकमको अभाव छ (क्रेडिट क्रन्च) भने कर्जाको माग बढी छ जसको लागि निक्षेप आकर्षित गर्न निक्षेपमा व्याज बढाउने होडबाजी नै चलेको छ । यसमा विकास बैंकहरु संयमित भएर अगाडि बढेका छन् भने निजी क्षेत्रका केही वाणिज्य बैंकहरुले अस्वभाविक रुपमा निक्षेपको व्याजमा बृद्धि गरेकाले यसले कर्जा विस्तारमा समस्या हुने र यसले समग्र अर्थतन्त्रलाई असर पुग्ने देखिएकाले नेपाल राष्ट्रबैकंको पहलमा हाल यसमा सुधार आइसकेको छ । व्याजदर बृद्धिले मात्र निक्षेपको बृद्धि नहुने देखिएकोले बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुले आफ्नो सम्पत्ति दायित्वको उचित व्यवस्थापन गरी निक्षेप बृद्धिदरको आधारमा कर्जाको बृद्धिलाई लैजानुपर्छ ।

मर्जर पश्चात बैंकको अवस्था कस्तो रह्यो ?
हामीले दुई वर्षको बीचमा दुई वटा मर्जर सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेका छौं । मर्जरमा सबैभन्दा चुनैती भनेको मावन संशाधन (एचआर) व्यवस्थापन हो । यसलाई हामीले सहज रुपमा सम्पन्न गर्न सफल भयौं । मर्ज अगाडि र पछाडिलाई हेर्दा कर्मचारीको उत्साहमा कुनै कमी देखिदैन । जस्को परिणाम व्यवसायमा पनि उत्साहजनक बृद्धि भएको छ । कर्मचारी, शेयरधनी तथा ग्राहक संख्यामा भएको बृद्धि र सबैको साथ, सहयोग माया र उत्साहले आज बैंक यो अवस्थामा आउन सफल भएको छ ।

लगानीका लागि कुन क्षेत्रलाई प्राथमिकतामा राख्नुभएको छ ?
लगानीको हिसाबले यस आर्थिक वर्षमा उत्पादनशील क्षेत्रको ग्रोथ राम्रो छ । हामी न्युनतम रिक्वायरमेन्ट भन्दा माथि पुगेका छौं । सबै क्षेत्रलाई समेटेका छौं । सहुलियतपूर्ण कर्जामा पनि हामीले सहज तरिकाले लगानी गरेका छौं । हाइड्रोपावरमा पनि हामीले लगानी गरेका छौं । साना र मझौला कर्जालाई प्राथमिकता दिएका छौं । आगामी दिनहरुमा सहुलियतपूर्ण कर्जाको साथै उत्पादनशील क्षेत्र लगायत आर्थिक बृद्धिलाई टेवा पुग्ने अर्थतन्त्रका समग्र क्षेत्रहरुमा लगानी विस्तार गरिनेछ ।

लगानीका लागि बजारमा पुँजीको अभाव भएकै हो ?
हो, अहिले बैंकमा तरलताको समस्या छैन तर लगानी योग्य पुँजीको अभाव छ । बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुले निक्षेपको तुलनामा उच्च दरमा कर्जा प्रवाह गर्नु, लक्ष्य अनुसारको पुँजीगत खर्च नहुनु, व्यापार घाटा बढ्नु आदि कारणले गर्दा लगानी योग्य पुँजी अभाव भएको हो । त्यसकारण बैंकहरु निक्षेप परिचालनलाई विशेष जोड दिदै उच्च व्याजदरमा निक्षेप योजनाहरु बजारमा ल्याएका छन् । उच्च ब्याजदरको कारणले निक्षेप बृद्धि नभइ निक्षेप लागतमा मात्र बृद्धि भई कर्जा लगानीलाई असर पुग्न जाने देखिएकाले यसलाई बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुले करेक्सन गरिसकेका छन् । आगामी दिनहरुमा लगानी योग्य पुँजीको अभाव हुन नदिन सबै पक्षहरु संयमित र अनुशासित भएर अगाडि बढ्नुपर्ने देखिन्छ ।

बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई कसरी बलियो बनाउन सकिन्छ ?
सक्षम जनशक्तिको व्यवस्थापन, संस्थागत सुशासन तथा सबल आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीलाई अवलम्वन गर्न सकेमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरु सबल हुन्छन् ।

बैंकिङ क्षेत्रका चुनौतिहरु के–के छन् ?
सक्षम जनशक्तिको व्यवस्थापन, अस्थिर व्याजदर, क्रेडिट क्रन्चको अवस्था, नविनतम प्रविधिको प्रयोगसँगै आइपर्र्ने ह्याकिङ, बैकिङ क्षेत्रमा भएको अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा लगायतका संचालन जोखिम अहिलेको मुख्य चुनौति छन् । संयमित र अनुशासित भइ यी चुनौतीहरु सामना गरेर अगाडि बढ्नु अहिलेको आवश्यकता हो ।

बैंकको अबको लक्ष्य के छ ?
सबल, सक्षम र ग्राहकको रोजाइको बैंक नै हाम्रो लक्ष्य हो । यही कुरालाई आत्मसाथ गर्दै अगाडि बढेका छौं । सक्षम जनशक्तिको व्यवस्थापन, संस्थागत सुशासन, नविनतम प्रविधीको प्रयोग, प्रभावकारी आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीको माध्यामबाट जोखिम न्यूनीकरण गर्दै बैंकिङ सेवालाई थप विस्तार गरिदै लगिनेछ । यसको लागि बैंकले मर्जर र एक्विजिसनको विकल्पलाई पनि खुल्ला राखेको छ ।

अन्त्यमा के भन्न चाहनुहुन्छ ?
अहिले क्रेडिट क्रन्चको अवस्था छ, व्याज बढाएर मात्र निक्षेप बढ्ने होइन, यसमा संयमित हुनु जरुरी छ । कुनै एक वर्षको नाफालाई मात्र हेरेर हुँदैन वित्तीय स्थायित्वलाई पनि ख्याल गरेर अगाडि बढ्नु पर्दछ । संकटको बेलामा धानिनु ठूलो कुरा हो । यसमा सबै पक्षले आ–आफ्नो जिम्मेवारी बोधका साथ काम गर्नुपर्छ ।

You might also like

Comments are closed.