दसैं नेपालीहरूको महान् चाड हो। यो केवल टीका, जमरा, नयाँ लुगा र मीठोमसिनो खाने पर्व मात्र होइन, परिवारसँग भेटघाट गर्ने, टाढिएका आफन्तसँग सम्बन्ध प्रगाढ बनाउने, पुराना दुःख बिर्सेर खुसी साटासाट गर्ने तथा आपसी प्रेम, सद्भाव र एकता अभिवृद्धि गर्ने विशेष अवसर पनि हो। दशैँको आगमनसँगै घरघरमा उत्साह छाउँछ, भान्सामा विभिन्न परिकार पाक्छन् र आफन्तको जमघटले वातावरण उल्लासमय बन्छ। तर यही खुसी र रमाइलोका बीच हामीले आफ्नो स्वास्थ्यलाई कति महत्त्व दिएका छौँ भन्ने विषयमा पनि गम्भीर हुन आवश्यक छ।
आजको प्रतिस्पर्धात्मक समाजमा मानिसहरू आर्थिक उन्नति र व्यावसायिक सफलताका लागि दिनरात मेहनत गरिरहेका छन्। सबैको चाहना आर्थिक रूपमा सबल बन्ने, परिवारलाई सुखसुविधा दिने र समाजमा सम्मानित जीवन बिताउने हुन्छ। मेहनतबाट आर्जित सम्पत्तिले जीवन सहज बनाउँछ, सन्तानको भविष्य सुरक्षित गर्न मद्दत गर्छ र अनेक सपना पूरा गर्ने अवसर प्रदान गर्छ। तर सफलता प्राप्त गर्ने क्रममा एउटा महत्त्वपूर्ण पक्षलाई बिर्सनु हुँदैन स्वास्थ्य गुमाएर आर्जन गरेको सम्पत्तिले जीवनलाई पूर्ण सुखी बनाउन सक्दैन।
दसैं भन्नेबित्तिकै मासुका विभिन्न परिकार, मिठाई, चिल्लो तथा मसलेदार भोजन र आफन्तसँग बसेर खाने रमाइलो सम्झना आउँछ। खानपान हाम्रो संस्कृति र पारिवारिक आत्मीयतासँग जोडिएको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो। तर चाडपर्वको नाममा आवश्यकताभन्दा बढी खाने, धेरै तेल र बोसोयुक्त परिकार सेवन गर्ने, शारीरिक गतिविधि कम गर्ने तथा अत्यधिक मदिरा सेवन गर्ने बानीले स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर पार्न सक्छ।
मासु खानु आफैँमा गलत होइन। मुख्य कुरा यसको मात्रा, गुणस्तर, पकाउने तरिका र व्यक्तिको स्वास्थ्य अवस्था हो। धेरै बोसोयुक्त मासु तथा अत्यधिक तेलमा पकाइएका परिकारको सेवन सीमित गर्नु आवश्यक हुन्छ। एकैपटक धेरै खाना खाँदा अपच र पेटसम्बन्धी समस्या हुन सक्छ भने असन्तुलित खानपानले विशेषगरी उच्च रक्तचाप, मधुमेह, मुटुरोग तथा मिर्गौलासम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिको स्वास्थ्यमा थप जोखिम निम्त्याउन सक्छ।
त्यसैले स्वादका लागि स्वास्थ्यसँग सम्झौता नगरौँ। मासु राम्ररी पकाएर खाऔँ, खानामा सागसब्जी र फलफूल समावेश गरौँ, पर्याप्त पानी पिऔँ र आफ्नो आवश्यकताअनुसार सन्तुलित भोजन गरौँ। खाना खाएपछि हल्का हिँडडुल गर्ने, पर्याप्त निद्रा लिने र नियमित दिनचर्यालाई निरन्तरता दिने बानी बसालौँ। साना देखिने यस्ता सावधानीले दीर्घकालीन स्वास्थ्य सुरक्षामा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउन सक्छन्।
अरूको रहनसहनसँग प्रतिस्पर्धा गर्नुभन्दा आफ्नो आवश्यकता बुझेर सन्तुलित जीवन बिताउनु बुद्धिमानी हुन्छ। आफ्नो मेहनतबाट आर्जित धनलाई स्वास्थ्य, परिवारको सुरक्षा र भविष्यको सुनिश्चिततामा पनि लगानी गरौँ। किनकि धनले उपचारको सुविधा उपलब्ध गराउन सक्छ, तर गुमेको स्वास्थ्य र बितेको समयलाई सधैँ सहज रूपमा फर्काउन सकिँदैन।
दसैंमा पाहुनालाई मीठोमसिनो खुवाउनु, परिवारसँग बसेर भोज गर्नु र विशेष परिकारको आनन्द लिनु हाम्रो संस्कृतिको सुन्दर पक्ष हो। तर चाडपर्वमा जति खाए पनि हुन्छ भन्ने सोच राख्नु उचित होइन। खानपानमा सन्तुलन कायम गर्नु भनेको चाडको खुसी त्याग्नु होइन, बरु स्वस्थ रहँदै त्यो खुसी लामो समयसम्म उपभोग गर्ने आधार तयार गर्नु हो।
मदिरा तथा धूम्रपानबाट टाढा रहनु स्वास्थ्यका लागि उत्तम विकल्प हो। विशेषगरी दीर्घरोग भएका व्यक्तिले चिकित्सकको सल्लाहअनुसार नियमित औषधि सेवन गर्नुपर्छ र खानपानसम्बन्धी निर्देशन पालना गर्नुपर्छ। चाडपर्वको व्यस्तताका कारण औषधि छुटाउने वा स्वास्थ्य परीक्षणलाई बेवास्ता गर्ने बानीबाट जोगिनुपर्छ।
त्यसैगरी शरीरमा देखिने असामान्य लक्षणलाई सामान्य ठानेर बेवास्ता गर्नु हुँदैन। छातीमा असामान्य दुखाइ, सास फेर्न कठिनाइ, बेहोस हुने अवस्था वा अन्य गम्भीर समस्या देखिएमा तुरुन्त स्वास्थ्य सेवा लिनुपर्छ। आफ्नो स्वास्थ्यप्रति जिम्मेवार हुनु भनेको आफूलाई मात्र होइन, आफूमा निर्भर परिवारका सदस्यलाई पनि सुरक्षित राख्नु हो।
हामी दिनरात मेहनत किन गर्छौँरु व्यवसाय किन गर्छौँ र सम्पत्ति किन कमाउँछौँरु आफ्नो तथा परिवारको जीवन सहज बनाउन, सुरक्षित भविष्य निर्माण गर्न र सुखी जीवन बिताउनकै लागि होइन ररु यदि यही यात्रामा स्वास्थ्यलाई बेवास्ता गरियो भने कमाएको सम्पत्तिको वास्तविक आनन्द लिनसमेत कठिन हुन सक्छ।
आमाबुबाका लागि सन्तानको खुसी र स्वास्थ्य अमूल्य हुन्छ। सन्तानका लागि आमाबुबाको साथ जीवनकै ठूलो आधार हो। श्रीमान्–श्रीमतीबीचको समझदारी, परिवारका सदस्यबीचको माया र आफन्तसँगको आत्मीयता नै जीवनलाई अर्थपूर्ण बनाउने आधार हुन्। यी सम्बन्धलाई बलियो बनाउन महँगो भोजन वा विलासी वस्तुभन्दा समय, माया, सम्मान र स्वस्थ जीवनशैली बढी महत्त्वपूर्ण हुन्छन्।
चाडपर्व वर्षमा एकपटक आउँछ, तर स्वास्थ्यको ख्याल प्रत्येक दिन राख्नुपर्छ। दशैँलाई स्वस्थ, सभ्य र जिम्मेवार तरिकाले मनाउनु हामी सबैको दायित्व हो। चाडपर्वमा विलासिता र तडकभडकको प्रतिस्पर्धा गर्नुभन्दा आफ्नो क्षमता र आवश्यकताअनुसार जीवनको आनन्द लिनु उचित हुन्छ। अरूलाई प्रभावित पार्नभन्दा आफ्नो जीवनलाई स्वस्थ, सहज र सुखी बनाउन ध्यान दिनु नै बुद्धिमानी हो।
जीवनमा धन कमाऔँ, व्यवसायमा प्रगति गरौँ, परिवारलाई सुखसुविधा प्रदान गरौँ र आफ्नो मेहनतको फल उपभोग गरौँ। तर यी सबै उपलब्धिका बीच स्वास्थ्यलाई कहिल्यै दोस्रो स्थानमा नराखौँ। किनकि अस्वस्थ शरीर र अशान्त मनले धनसम्पत्तिको पूर्ण आनन्द लिन सक्दैन।
यस दसैंमा मीठो खाऔँ, आफन्तसँग खुसी साटौँ, परम्पराको सम्मान गरौँ र सम्बन्धलाई अझ बलियो बनाऔँ। सँगसँगै आफ्नो खानपानमा सतर्कता अपनाऔँ, स्वस्थ जीवनशैली रोजौँ र परिवारको खुसीलाई प्राथमिकता दिऔ । वास्तविक विलासिता महँगो भोजन होइन, स्वस्थ जीवन हो। वास्तविक सम्पत्ति सुनचाँदी र पैसा मात्र होइन, स्वस्थ शरीर र सुखी परिवार पनि हो। अनि वास्तविक सफलता धेरै धन कमाउनु मात्र होइन, कमाएको धनसँगै जीवनलाई स्वस्थ, सन्तुलित र अर्थपूर्ण बनाउनु हो।
सबैमा स्वस्थ, सुखद र मंगलमय दसैंको हार्दिक शुभकामना !
Comments are closed.