काठमाडौं । इनड्राइभले “काठमाडौँ क्लिन एयर डायलोग” आयोजना गर्दै काठमाडौँ उपत्यकामा बढ्दो वायु प्रदूषणको समस्या समाधानका लागि समन्वित, दिगो र कार्यान्वयनयोग्य उपायहरू खोज्न सरकारी नेतृत्व, विषय विज्ञ, अनुसन्धान संस्था, नागरिक समाज तथा निजी क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूलाई एउटै मंचमा ल्याएको छ ।
संवादको मुख्य उद्देश्य वायु प्रदूषणलाई साझा जिम्मेवारीका रूपमा स्वीकार गर्दै नीति–समन्वय, तथ्यमा आधारित निर्णय प्रक्रिया र ठोस कार्ययोजनातर्फ अगाडि बढ्नु हो । कार्यक्रममा वायु गुणस्तरको वर्तमान अवस्था, प्रमुख प्रदूषण स्रोत (यातायात, उद्योग, निर्माण गतिविधि तथा घरेलु इन्धन प्रयोग), विद्यमान नीति–कार्यक्रमहरूको प्रभावकारिता र कार्यान्वयन चुनौतीबारे गहन छलफल गरिएको थियो ।
चार प्रमुख उद्देश्य—उच्चस्तरीय सरोकारवाला समन्वय, वर्तमान अवस्थाको समग्र नक्साङ्कन, अवरोधहरूको पहिचानसहित रणनीतिक समाधान प्रस्ताव, तथा निजी क्षेत्रको सक्रिय सहभागिता प्रवर्द्धन—मा केन्द्रित उक्त कार्यक्रममा प्रमुख अतिथिका रूपमा वन तथा वातावरण मन्त्री माधव चौँलागाईले सरकारका प्रयासहरू उल्लेख गर्दै थप तीव्र, परिणाममुखी र सहकार्यमा आधारित कार्यको आवश्यकता औँल्याए ।
काठमाडौँको वायु प्रदूषण बहुआयामिक भएको उल्लेख गर्दै विशेषतः बायोमास तथा घरेलु इन्धन प्रयोग, यातायात र औद्योगिक विस्तार प्रमुख कारणका रूपमा औँल्याइएको छ भने भौगोलिक अवस्थाका कारण जाडो याममा प्रदूषण बढ्ने तथ्य पनि प्रस्तुत गरिएको थियो ।
विश्वसनीय तथ्याङ्क, पारदर्शी अनुगमन प्रणाली, जनविश्वास र अन्तर–क्षेत्रीय समन्वयको आवश्यकता औँल्याउँदै संवादले एएआईको ‘ब्रेन, भ्वाइस, ब्रिज’ ढाँचाबाट प्रेरित “नेपाल ताजा पहल” (कजाख भाषामा ‘ताजा’ अर्थात् स्वच्छ) को सुरुवात बिन्दु पनि चिन्हित गरेको छ, जसले डाटा–आधारित प्रणाली विकास, वैज्ञानिक प्रमाणलाई सार्वजनिक चेतनामा रूपान्तरण, र त्यसलाई दिगो नीति तथा संस्थागत सुधारमा जोड्ने लक्ष्य राखेको छ ।
अल्माटी एयर इनिसिएटिभकी सीईओ जुलदिज साउलेबेकोभाले विश्वसनीय तथ्याङ्क, सचेत नागरिक र सरकारसँगको सहकार्यमा आधारित स्थानीय प्रणालीबाटै दिगो परिवर्तन सम्भव हुने बताउँदै काठमाडौँको स्वच्छ वायु यात्रामा सहयोग गर्न पाउँदा गर्व महसुस गरेको उल्लेख गरे । समग्रमा, यो संवाद स्वच्छ हावा, स्वस्थ नागरिक र दिगो शहरी भविष्यतर्फ नेपालले चाल्न खोजेको अन्तर–क्षेत्रीय सहकार्यको महत्वपूर्ण प्रारम्भिक कदमका रूपमा स्थापित भएको छ ।
Comments are closed.