विश्वका २०० भन्दा बढी देशमा फैलिएको मानव कल्याणको सबैभन्दा ठूलो सञ्जाल ‘लायन्स क्लब्स इन्टरनेशनल’को इतिहासमा नेपालले पुनः एकपटक गौरवशाली उपलब्धि हासिल गरेको छ । जुलाईमा हङकङमा सम्पन्न लायन्सको १०६औँ अन्तर्राष्ट्रिय कन्भेन्सनबाट नेपाली लायन्सका नेता राजन लम्साल आगामी २ वर्षका लागि विश्व लायन आन्दोलनको सर्वोच्च नीति–निर्माता अंग ‘बोर्ड अफ डाइरेक्टर्स’ मा अन्तर्राष्ट्रिय निर्देशक (इन्टरनेशनल डाइरेक्टर) निर्वाचित भएका छन् ।
बिगत लामो समयदेखि नेपालको सामाजिक सेवा, संस्थागत विकास र नेतृत्व निर्माणमा आफूलाई अब्बल साबित गरिसकेका लम्साल यस अघि एलसिआइएफ एरिया लिडर, मल्टिपल काउन्सिल चेयरपर्सन र डिष्ट्रिक्ट गभर्नर लगायतका जिम्मेवारी सफलतापूर्वक निर्वाह गरिसकेका अनुभवी व्यक्तित्व हुन् । सीमित स्रोत र साधनका बावजुद नेपाली लायन्सहरूले प्राकृतिक विपद्, स्वास्थ्य, शिक्षा र मानवीय सेवाका क्षेत्रमा देखाएको अद्वितीय योगदानलाई वैश्विक स्तरमा स्थापित गराउन र नीतिगत तहमै नेपालको तार्किक आवाज बुलन्द गर्न उनको यो कार्यकाल निकै महत्वपूर्ण मानिएको छ ।
संख्यात्मक वृद्धिसँगै सेवाको गुणात्मकता र दिगोपनलाई कसरी लैजाने ? युवा पुस्ता (लियो) लाई कसरी ‘Partnars in Service’ को रूपमा स्थापित गर्ने ? सामाजिक संस्थाहरूमा आर्थिक पारदर्शिता तथा सुशासन कसरी कायम राख्ने ? लगायतका समसामयिक र वैश्विक रणनीतिमा केन्द्रित रहेर नवनिर्वाचित अन्तर्राष्ट्रिय निर्देशक राजन लम्सालसँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंश :
लायन्सको हङकङ कन्भेन्सनमार्फत यहाँ २ वर्षका लागि ‘अन्तर्राष्ट्रिय निर्देशक’ निर्वाचित भइसक्नुभएको छ । विश्वभरका लायन्सहरूको त्यो महाकुम्भ र आफ्नो ऐतिहासिक जितलाई एक नेपाली लायन नेतृत्वकर्ताका रूपमा कसरी स्मरण गर्नुहुन्छ ? यसले विश्व मञ्चमा नेपालको उपस्थितिलाई कसरी उचाइ दिएको छ ?
हङकङ कन्भेन्सन मेरो व्यक्तिगत जीवन र समग्र नेपाली लायनिजमको इतिहासमा एउटा स्वर्णिम र ऐतिहासिक क्षण बन्यो । विश्वभरका लाखौँ लायन्स प्रतिनिधिहरूको उपस्थितिमा नेपालको तर्फबाट अन्तर्राष्ट्रिय निर्देशकको रूपमा निर्वाचित हुनु भनेको प्रत्येक नेपाली लायनको साझा गौरव र क्षमताको अन्तर्राष्ट्रिय स्वीकृति हो । विगतमा हामीले नेपाली भूमिमा देखाएको उत्कृष्ट सेवा र सबल नेतृत्वकै कारण आज विश्व मञ्चले नेपाललाई यो गरिमामय स्थान सुम्पेको हो । यो जितले विश्व मञ्चमा नेपाल केवल सेवा प्राप्त गर्ने देश मात्र होइन, विश्व लायनिजमलाई नीतिगत रूपमै हाँक्न सक्ने क्षमता भएको देश हो भन्ने स्पष्ट सन्देश दिएको छ । यसले विश्व मानचित्रमा नेपालको गरिमा र उपस्थितिलाई नयाँ उचाइमा पु¥याएको छ ।
लायन्स अन्तर्राष्ट्रियको ‘बोर्ड अफ डाइरेक्टर्स’मा पुग्नुभएको छ । विश्व मञ्चमा नेपालको लायनिजम र यहाँको मौलिक सेवा भावलाई कसरी प्रस्तुत गर्दै हुनुहुन्छ ?
नेपालको लायनिजमको सबैभन्दा बलियो पक्ष भनेको हाम्रो मौलिकता, ‘अतिथि देवो भवः’ एवं ‘परोपकाराय पुण्याय’ भन्ने नेपाली संस्कृति हो । अन्तर्राष्ट्रिय बोर्डमा रहेर मैले नेपालका कुना–काप्चामा रहेका क्लबहरूले सीमित साधनस्रोतका बावजुद पनि देखाएको अद्वितीय सेवा भाव र समर्पणलाई वैश्विक रूपमा ब्रान्डिङ गरिरहेको छु । हामीले नेपालमा सञ्चालन गरेका समुदाय–केन्द्रित सेवा मोडेलहरू र ‘ह्यान्ड्स–अन’ सेवाको भावनालाई विश्वभरका नेतृत्वकर्ताहरूमाझ प्रस्तुत गरिरहेको छु । नेपालको मौलिक सेवा पद्धतिको जगमा टेकेर विश्व लायनिजमको नीति निर्माणमा एउटा बलियो र तार्किक आवाज बुलन्द गर्नु नै मेरो मुख्य प्राथमिकता हो ।
नेपालमा प्राकृतिक विपत्ति र स्वास्थ्य क्षेत्रमा लायन्सको भूमिका उल्लेखनीय छ । अब अन्तर्राष्ट्रिय निर्देशकका रूपमा लायन्स क्लब्स इन्टरनेशनल फाउन्डेसन (एलसिआइएफ) बाट नेपालमा अझ ठूला र बहुवर्षीय परियोजनाहरू भित्र्याउन कस्तो रणनीति लिनुभएको छ ?
एलसिआइएफ लायन्सको सेवाको मुख्य मेरुदण्ड हो । म आफैँ पनि विगतमा एलसिआइएफ एरिया लिडर भएर काम गरिसकेकाले यसको कार्यप्रणालीसँग भलीभाँती परिचित छु । अब मेरो कार्यकालमा नेपालमा साना वा तदर्थ (Ad–hoc) परियोजनामा मात्र सीमित नभई, दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने ठूला परियोजनाहरू भित्र्याउने रणनीति छ । यसका लागि नेपालका सबै डिस्ट्रिक्टहरूसँग सहकार्य गरी सम्भाव्यता अध्ययन सहितका बलिया र व्यवस्थित प्रस्तावहरू तयार गरिँदैछ । स्वास्थ्य, शिक्षा, वातावरण र विपद् व्यवस्थापन जस्ता क्षेत्रमा सरकार र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूसँग समेत सहकार्य गर्न मिल्ने गरी परियोजनाहरू स्वीकृत गराउन म फाउन्डेसनमा प्रत्यक्ष र प्रभावकारी पैरवी गरिरहेको छु ।
लायन्समा क्लब र सदस्यता वृद्धिलाई मात्र बढी प्राथमिकता दिइयो, तर सेवाको गुणस्तर र सदस्यहरू टिकाइराख्ने क्षमतामा ध्यान दिइएन भन्ने गुनासो सुनिन्छ । बोर्डमा यो वैश्विक चुनौतीलाई सम्बोधन गर्न यहाँको दृष्टिकोण के छ ?
तपाईंले एकदमै महत्वपूर्ण र वैश्विक चुनौतीको विषय उठाउनुभयो । केवल संख्यात्मक वृद्धि मात्र होइन, सेवा र आबद्धताको गुणात्मकता आजको मुख्य आवश्यकता हो । अन्तर्राष्ट्रिय बोर्डमा मेरो स्पष्ट दृष्टिकोण ‘सदस्यता वृद्धि र दिगोपनको सन्तुलन’मा केन्द्रित छ । क्लबहरूमा नयाँ सदस्य भित्र्याउँदा उनीहरूलाई उचित अभिमुखीकरण गर्ने, उनीहरूको क्षमता अनुसारको जिम्मेवारी दिने र लायन्स भित्र अपनत्वको आभास गराउने नीतिलाई प्रोत्साहन गरिएको छ । हामीले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको ‘मिसन १.५’ अभियानलाई सफल बनाउँदै गर्दा सदस्यहरूको टिकाइदरलाई पनि सँगसँगै लैजाने रणनीति बनाएका छौँ ।
युवा पुस्तालाई सामाजिक सेवामा आकर्षित गर्न र लियो क्लबहरूलाई अझ बढी गतिशील बनाउन तपाईंको यो दुई वर्षे कार्यकालमा के–कस्ता नयाँ एजेन्डाहरू अगाडि बढाउनुहुनेछ ?
बदलिँदो समयसँगै युवा पुस्ता डिजिटल र नवप्रवर्तनकारी सेवामा रुचि राख्छन् । मेरो मुख्य एजेन्डा लियो क्लबहरूलाई केवल ‘सहयोगी’ संस्थाका रूपमा मात्र नहेरी, उनीहरूलाई ‘पार्टनर्स इन सर्भिस’को रूपमा स्थापित गर्नु हो । युवाहरूका लागि नेतृत्व विकासका अन्तर्राष्ट्रिय तालिमहरू, डिजिटल गभर्नेन्स, र युवामैत्री सामाजिक उद्यमशीलताका कार्यक्रमहरू अघि सारेर नयाँ पुस्तालाई लायनिजममा आकर्षित गर्ने र टिकाइराख्ने काम मेरो कार्यकालको प्राथमिकतामा रहनेछ ।
सामाजिक संस्थाहरूमा आर्थिक पारदर्शिता र आन्तरिक सुशासनको विषय महत्वपूर्ण मानिन्छ । नेपालका क्लबहरू र समग्र लायन्स संयन्त्रलाई अझ बढी पारदर्शी बनाउन अन्तर्राष्ट्रिय नेतृत्वका रूपमा यहाँको मार्गदर्शक भूमिका के रहन्छ ?
आर्थिक पारदर्शिता र आन्तरिक सुशासन कुनै पनि सामाजिक संस्थाको जीवनरेखा हो । एक अन्तर्राष्ट्रिय निर्देशकको रूपमा, मेरो स्पष्ट मान्यता छ कि लायन्स भित्र ‘जिरो टोलरेन्स’को नीति लागू हुनुपर्छ । नेपालका क्लबहरू र समग्र संयन्त्रलाई विवादरहित बनाउन डिजिटल अकाउन्टिङ प्रणाली, नियमित र निष्पक्ष अडिट गर्ने परिपाटीलाई कडाइका साथ लागू गराउन म मार्गदर्शक भूमिका खेल्दैछु । नेतृत्वमा रहनेहरू व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर संस्थाको प्रतिष्ठाप्रति पूर्ण रूपमा जवाफदेही हुनैपर्छ ।
लायन्समा महिला नेतृत्व र सहभागिता बढाउन अन्तर्राष्ट्रियस्तरबाट कस्ता कार्यक्रमहरूलाई प्राथमिकता दिनुभएको छ ?
नेपालमा महिला नेतृत्वको विकास पछिल्लो समय उदाहरणीय बन्दै गएको छ । तर यसलाई अझ अर्थपूर्ण बनाउनुपर्छ । लायन्सको नीति निर्माण र माथिल्लो तहमा महिलाहरूको उपस्थिति सांकेतिक मात्र नभई निर्णायक बनाउन क्षमता अभिवृद्धि कार्यक्रम र ‘वमन लिडरसिप’ अभियानलाई मेरो कार्यकालमा थप सबल र सक्रिय रूपमा अगाडि बढाइनेछ ।
नेपालका सुदूर र विकट क्षेत्रमा खटिएका आम लायन्स सदस्यहरूलाई एउटा अन्तर्राष्ट्रिय नेतृत्वकर्ताका रूपमा तपाईंको सन्देश के छ ?
नेपालका कुना–काप्चामा रहेर ‘हामी सेवा गर्छौँ’ को मूल मन्त्रलाई छातीमा सजाइ अहोरात्र खटिनुभएका सम्पूर्ण आदरणीय लायन्स साथीहरू नै यो संस्थाको वास्तविक जग र मेरो शक्तिको स्रोत हुनुहुन्छ । म तपाईंहरूलाई के भन्न चाहन्छु भने, तपाईंले गाउँ वा समुदायमा गर्नुभएको सानोभन्दा सानो सेवाको कामले पनि कसैको जीवन बदलिइरहेको हुन्छ र त्यसको सम्मान अन्तर्राष्ट्रिय स्तरसम्म हुन्छ । कहिल्यै पनि आफूलाई सानो नठान्नुहोला । तपाईंहरूको यही निःस्वार्थ सेवाले नै मलाई आज अन्तर्राष्ट्रिय निर्देशकको जिम्मेवारीसम्म पु¥याएको हो । उच्च मनोबलका साथ, एकजुट भएर समाज रूपान्तरणमा लागिरहनुस्, तपाईंहरूको हरेक संस्थागत विकास र सेवाका कार्यमा म सधैँ साथमा रहनेछु ।
अन्त्यमा, आफ्नो २ वर्षे कार्यकाल सुरु भइसकेको अवस्थामा नेपालमा लायनिजमको भविष्यलाई कसरी हेर्नुभएको छ ? र, सामाजिक सेवामा जोडिन चाहने आम नागरिकहरूलाई के आह्वान गर्नुहुन्छ ?
म नेपालमा लायनिजमको भविष्यलाई लिएर शतप्रतिशत आशावादी छु । नेपालमा सामाजिक सेवाको भावना प्रचुर छ र यसलाई सही मार्गनिर्देशन गर्ने काम लायन्सले गरिरहेको छ । यो २ वर्षको कार्यकालले नेपालमा लायनिजमको एउटा नयाँ र सुवर्ण युगको आधारशीला खडा गर्नेछ, जहाँ सेवाको दायरा अझ फराकिलो, पारदर्शी र प्रभावकारी हुनेछ ।
सामाजिक सेवाको माध्यमबाट राष्ट्र निर्माणमा जोडिन चाहने आम नेपाली नागरिक र शुभेच्छुकहरूलाई म के आह्वान गर्न चाहन्छु भने, देश बनाउने जिम्मेवारी केवल सरकारको मात्र होइन, हामी नागरिकको पनि हो । लायन्स क्लब यस्तो एउटा पवित्र र पारदर्शी मञ्च हो, जहाँ तपाईंले आफ्नो क्षमता, समय र साधनको सही सदुपयोग गरेर समाजलाई योगदान दिन सक्नुहुन्छ। आउनुहोस्, हामी सबै हातेमालो गरौँ र एउरा समृद्ध एवं सेवायुक्त समाजको निर्माण गरौँ ।
Comments are closed.